Pravu dozu iščašenog nadrealizma osigurao je Alejandro Jodorowsky u svom dosad najintimnijem komadu »La danza de la realidad«
U najnovijem filmu »Inside Llewyn Davis«, braća Joel & Ethan Coen vraćaju se na teren »Bartona Finka«, samo što njihov umjetnik koji sanja o uspjehu i afirmaciji u okrutnom svijetu showbiza, nije scenarist već folk glazbenik (izvrsni Oscar Isaac), vječno maštajući o samostalnoj karijeri iako je osuđen na gaže u zadimljenim klubovima njujorškog Villagea u triju s Carey Mulligan i Justinom Timberlakeom koji se kratko ali slatko ukazuje tek u nekoliko klupskih prizora i jednoj maestralnoj studijskoj sceni.
No, duh »Bartona Finka« ukazat će se tek u road epizodi junakova odlaska u Chicago u potrazi za slavom, u društvu neizostavnog Johna Goodmana i njihova pjesnički nastrojenog šofera, iako se Llewynova ledena čikaška avantura pretvara u debakl jer mu direktor koncertne dvorane u kojoj je trebao nastupati kaže da njegova glazba ne donosi novac.
Obiteljska terapija
No, pravu dozu iščašenog nadrealizma osigurao nam je neuništivi Alejandro Jodorowsky u svom dosad najintimnijem komadu »La danza de la realidad« uvrštenom u off program canneskog »Quinzainea« u kojem se referira na traume vlastita djetinjstva provedenog u društvu majke fellinijevskih proporcija koja komunicira operom i nasilna oca koji će doživjeti tri transformacije – od gorljivog staljiniste, preko konjušara koji pokušava izvesti atentat na čileanskog diktatorskog predsjednika Ibaneza, te Isusa Krista.
Zato »Ples stvarnosti« nije samo film već i svojevrsna obiteljska terapija (u njemu je angažirao svoja tri sina, među kojima najstariji Brontis Jodorowsky glumi njegova oca).
Riječ je doduše o filmu koji ipak nije na nivou njegovih sumanutih ranih radova koji su ga prometnuli u ultimativnog vizionara u eri psihodelije, iako će onaj mitski Jodorowsky kakva najviše volimo isplivati na površinu tek u nekoliko sumanutih kadrova, poput frontalnog prikaza žigosanja Kristovih testisa u krupnom planu, cipelarenja deformiranih tijela bogalja, zlatnim tušem kao lijekom protiv napada epilepsije i sličnih barokno teatralnih ekscesa.
A iguane odjevene u Azteke kojih se sjećamo iz seminalnog »Santa Sangre« sada zamjenjuje pas odjeven u klokana.
Djetinjstvo kao refren
Ovu sklonost prema bizarnom nastavlja i Nizozemac Alex van Warmerdam u »Borgmanu« koji započinje kao svojevrsna reciklaža Renoirova »Boudua«, kad njegov bradati klošar izlazi iz šumskog podzemnog skloništa i upada u vilu imućnog bračnog para upitavši ih ako se može oprati u njihovoj kadi.
No, film će ubrzo skrenuti u smjeru anarhoidne parabole, kad nepozvani gost i njegova škvadra pretvore njihov život u pakao. Nažalost, da bi sve to funkcioniralo potrebna je radikalnija ruka jednog Marca Ferrerija.
Djetinjstvo kao refren i izgubljenu sliku rabi i kambodžanski sineast Rithy Panh u »Slici koja nedostaje«. Riječ je o još jednom autorovu suočavanju s režimom Crvenih Kmera u kojem koristi found footage i minijaturne glinene lutke postavljene u artificijelne krajolike.
On ih ne animira, već je njihov izraz lica taj koji govori sve. Poput Jodorowskog, i u Panha imamo portret Staljina na zidu. Jer, ako slika može biti ukradena, misli ne mogu.
