Istražujući granice između onog prepoznatljivog motiva i njegove transformacije, time (i) između kontrole i spontanosti, te tako gradeći radove koji ostaju otvoreni promjeni i različitim interpretacijama, umjetnica Alba Miočev radovima na tekstilu i uljem na platnu okupljenim u Gradskoj galeriji Turnac novootvorenom izložbom »Odmatam-zamatam« istražuje odnos između forme i njezina postupnog raslojavanja.

Nakon što je koncem prošle godine umjetnica održala samostalnu izložbu pod nazivom »Sve je trag« u Galeriji suvremene umjetnosti Grobnik, kojom je (iz)gradila vizualni jezik koji se temelji na procesu bilježenja, sada, pojašnjava voditeljica Galerije Turnac Katerina Jovanović, umjetnica »razvija slikarski i prostorni jezik temeljen na suptilnim pomacima između prepoznatljivog prizora i njegove postupne destabilizacije«.

– Izložba »Odmatam-zamatam« vizualni je koloplet umjetničkog angažmana Albe Miočev u kojem svaki pojedinačni rad suptilno zadržava srodnost s prizorima iz kojih izrasta bilo da je riječ o fragmentima interijera, raznovrsnoj flori, sanjivim prizorima svakodnevice, elementima koji ne pretendiraju na izvanrednost. Ipak, ne određuje ih izbor motiva, već gotovo nadrealističan pristup kojim se zadržavaju na površini kao da se svaki prizor zaustavlja neposredno prije nego što postane stabilna slika. Umjetnica tako gradi vizualni prostor koji nikada ne doseže konačnu stabilnost, već ostaje u kontinuiranom procesu nastajanja, raslojavanja i ponovnog oblikovanja, govori Jovanović.

Foto Nikola Blagojević

Radovi na tekstilu

Izložba, kaže voditeljica i kustosica, »okuplja ulja na platnu i radove na tekstilu kojima se istražuje odnos između forme i njezina raspadanja, između kontrole i spontanosti poteza; linije, obrisi i ritmovi ne zatvaraju se u konačnu sliku, već ostaju otvoreni promjeni i varijaciji«.

– Tragovi poteza, njihova ponavljanja, prekidi i transformacije postaju nositelji značenja jednako kao i motivi koje sugeriraju. Radovi ne funkcioniraju kao konačni prikazi stvarnosti, već kao osjetljive vizualne strukture koje se neprestano mijenjaju u odnosu prema prostoru, materijalu i percepciji promatrača. Linije koje sugeriraju strukturu – vertikale, rubovi, konture – ne zatvaraju se u cjelinu, već ostaju u stanju varijacije. Potez se ponavlja, pomiče, razrjeđuje ili zgušnjava, ali rijetko dovodi do konačnog oblika. Kao rezultat, motiv ne nestaje, ostaje prepoznatljiv, ali gubi čvrstoću.Takva organizacija slike uvodi specifičnu dinamiku koja kretanje unutar prizora nadomješta kretanjem po površini. Pogled se zadržava na odnosima među elementima slike, gdje linije ne sugeriraju nužno formu, a mrlje, umjesto modeliranja volumena, uspostavljaju ritam što u konačnici nalaže lateralno čitanje slike, kroz prijelaze i ponavljanja, udaljavjući se od hijerarhijskih principa razumijevanja, tumači.

U tom smislu, kaže, »potez preuzima dvostruku ulogu; s jedne strane, njime se pokušava konstruirati prizor, što bi značilo potencirati rub, definirati odnos, uspostaviti kontinuitet, a s druge strane, isti taj potez destabilizira konstrukciju: prekida se, multiplicira, gubi preciznost ili prelazi u gotovo autonomni ritam«.

– Upravo u tom kolebanju između izgradnje i raspada pojavljuje se osnovna napetost rada. Slika nikada nije potpuno razgrađena, ali nikada nije u potpunosti niti dovršena. Ova napetost posebno dolazi do izražaja u tretmanu ponavljanja koje ne služi ojačavanju forme, nego njezinu gibanju. Svaki novi potez, iako sličan prethodnom, uvodi znakovitu razliku u gustoći, smjeru, intenzitetu, postupno modificirajući odnos među elementima. Time se prizor stalno iznova nadograđuje. Ono što se na početku čini kao struktura, s vremenom se može pokazati kao niz varijacija bez konačnog uporišta, ističe voditeljica galerije.

Foto Nikola Blagojević

Diferenciranje motiva

»Tkanine, koje prate ulja na platnu«, naglašava Jovanović, »dodatno razotkrivaju sadržajnu slojevitost«.

– Međutim, pogrešno bi bilo poimati ih kao sekundarne radove kada upravo reflektiraju paralelnu liniju u kojoj se isti fenomeni isprepliću ali u nešto drukčijim uvjetima. Za razliku od platna koje zadržava određeni stupanj napetosti statičnosti, tkanina uvodi mekoću, gipkost i odnos prema prostoru koji nije u potpunosti kontroliran. Površina se može djelomice stabilizirati, stoga se prilagođava, mijenja, reagira. Ta promjenjivost utječe i na način na koji se slika percipira. Crtež ili slika na tkanini nije fiksirana u jednom položaju; njezina čitljivost ovisi o padu materijala, svjetlu, odnosu prema arhitekturi prostora. Time se dodatno naglašava ono što je već prisutno u uljima: da prizor nije zatvoreni sustav i kao takav ovisi o uvjetima u kojima se pojavljuje, kazuje.

»Odnos između ulja na platnu i tkanina«, pojašnjava, »može se čitati kao kontinuum između različitih stupnjeva stabilnosti; ono što je na platnu privremeno organizirano, na tkanini se ponovo otvara, a ono što se na tkanini pojavljuje kao raspršeno, na platnu se pokušava koncentrirati«.

– Između ta dva pola uspostavlja se kružni namjesto hijerarhijskog principa. U tom kretanju važnu ulogu ima i diferenciranje motiva. Isti prizori, ili njihovi dijelovi, pojavljuju se u različitim konfiguracijama, pri čemu razlika ne proizlazi iz samog motiva, već iz načina njegove izvedbe. Time se pažnja preusmjerava s pojave na način njezinog nastajanja, na kontinuirani proces u kojem se oblikovanje uvijek izmiče konačnoj definiciji. Ipak, valja istaknuti da se kroz sve radove dosljedno zadržava stanje u kojem slika ostaje procesualna. Površina ne funkcionira kao mjesto konačne odluke, implicirajući prostor u kojem su odluke vidljive upravo zato što nisu definitivne. Tragovi poteza, njihova ponavljanja i prekidi u konačnici proces čine dominantnim sadržajem rada, objašnjava.

Radovi okupljeni izložbom, dodaje, »usmjeravaju pažnju na uvjete pod kojima prizor nastaje i istovremeno izmiče«.

– Ono što se uspostavlja nije konačan prikaz svijeta. Konstituira se odnos sukladan dinamici okoline, koji počiva na kontinuiranom obnavljanju. Upravo u odgađanju, ili preciznije rečeno odbijanju da se prizor konačno zatvori u formu, radovi pronalaze svoju specifičnu napetost. Ono što je prikazano uvijek je na rubu da se rasprši, ali nikada u potpunosti ne nestaje. Slika ostaje između. Neprestano se mijenja i nikada ne zatvara u konačnu formu, zaključuje voditeljica galerije.