LOCARNO Budući da su Locarno i njegova okolica bili jedini koji su na švicarskoj karti meteo alarma ovih dana bili označeni crvenom bojom, barem su nam festivalska platna pružila osjećaj hladnoće. Na jubilarnom 70. međunarodnom filmskom festivalu koji je u Locarnu počeo u srijedu prikazan je autorski debi danskog sineasta Hylnura Palmasona »Vinterbrodre« (Zimska braća). Bjelinu u filmu ne predstavlja samo snijeg koji prekriva autorove razorene i gotovo postapokaliptične krajolike, već i kreda koju iskopavaju braća, dok promatramo njihove brutalne animozitete, rutine, navike, ljubomore, usamljenosti i nedostatak ljubavi.

Kad jedan od radnika teško oboli, uzrok njegove bolesti pronađen je u likeru koji jedan od braće destilira od ukradenih kemikalija. Taj isti mineral koji prekriva lica njegovih junaka, autor tretira poput autonomnog filmskog karaktera u bizarnom spoju land arta i umjetničke instalacije, dok filmski kadar postaje ultranasilno poprište hladog rata u kojem neprijatelji vrebaju iza svakog ugla. Zato nije ni čudo da šefa rudnika krede portretira Lars Mikkelsen, koji je u TV seriji »Kuća od karata« glumio ruskog predsjednika.

Neponovljivi stari kauboj 

Dašak planinskog zraka na prokleto sparnu Piazzu Grande donio je i njemački debitant Jan Zabeil u filmu »Drei Zinnen« ambijentiranom u talijanskim Dolomitima gdje Berenice Bejo ljetuje u izoliranoj kolibi na podnožju triju vrhova iz naslova filma (Tre Cime di Lavaredo) u društvu novog partnera i njena sina iz prvog braka koji pokušava osujetiti njihovu vezu. Bijela planina u interakciji dječaka i njegova drugog tate praktički postaje ono što je u Palmasona bijeli rudnik krede. Nažalost, Zabeil nije u stanju do kraja iskoristiti surovost krajolika kao što je to u sličnom miljeu učinio Amir Naderi (»Planina«), bez obzira na monumentalni Cinemascope.

Inače, Marc Peranson, voditelj selekcijskog odbora i definitivno najradikalniji od svih programskih suradnika umjetničkog direktora festivala Carla Chatriana, poznat i po cameo ulogama u recentnim remek-djelima njegova prijatelja Korejca Hong Sangsooa, oduvijek je bio naklonjen najrubnijim područjima amerindie produkcije, koju naši festivali sustavno ignoriraju. Zahvaljujući njemu, Locarno je bio i ostao jedina relevantna festivalska adresa za njenu europsku promociju, puno jača od Cannesa.

Uz iznimne autore poput Jima MacKaya (»En el septimo dia«), Aarona Katza (»Gemini«) i Travisa Wilkersona (»Did You Wonder Who Fired te Gun?«), koje ćemo tek vidjeti, tu je i debitant John Carroll Lynch, poznat po glumačkoj suradnji s braćom Coen u filmu »Fargo«. Zato njegov autorski debi »Lucky« s neponovljivim Harryjem Deanom Santonom puno duguje Coenima. Stanton u filmu portretira usamljenog starog kauboja čija se repetitivna životna rutina stastoji od jutarnje vježbe, kave u lokalnom kafiću uz neizostavnu križaljku koju će nastaviti rješavati kad se vrati kući, te »bloody maryja« u lokalnom baru za čijim je šankom i David Lynch koji oplakuje nestanak svoje voljene kornjače zvane Roosevelt. Kad nije mogao riješiti jedan pojam, on naziva telefonske informacije da bi provjerio je li »realizam stvar«. »Ne, to nije stvar nego teško govno« – kažu

U tom one-lineru sublimirina je sva filozofija autorova neodoljiva filma. Izlaz iz govana uvijek postoji – primjerice u junakovoj pjesmi koju izvodi u pratnji marijača na dječakovoj rođendanskoj zabavi na koju ga je pozvala Meksikanka kod koje je kupovao cigarete, ali i u onom finalnom osmijehu nade kojim pokušava pobijediti strah od smrti.

Uz tog sjajnog debitanta, jedna od zanimljivijih festivalskih amerindie akvizicija je i intrigantna Eliza Hittman, čiji je impresivni debi »Beach Rats« na ovogodišnjem Sundanceu osvojio nagradu za režiju. Iako naslov njena filma priziva ranog Linklatera (»Mallrats«), riječ je o potencijalnom queer klasiku. Njen lik seksualno nesigurnog Frankieja (Britanac Harris Dickinson) sveden je na čisti libidinozni objekt u stalnom srazu srama i nevinosti, koristeći žudnju kao navigacijski mehanizam kojim se pokušva probiti kroz strogi heteronormativni milje satkan od mladih vrućih tijela. Njegove frendove s kojima provodi vrijeme na plaži i u lunaparku, glume mladi bruklinski natruščici ruskih i albanskih korijena – David Ivanov, Anton Seljaninov i Frank Hakaj.

Instruktorica i sin 

No »Beach Rats« je i film konstantnih anksioznosti i nemira. Iako ima djevojku (izvrsna Madeline Weinstein čije lice priziva mladu Madonnu), on se upušta u brzi seks sa starijim muškarcima koje upoznaje putem erotskog webcam portala »Brooklyn Boys«. Zato je bez obzira na junakov svršeno oblikovani torzo i naglašeni egzibicionizam, koji autorica naglašava u scenama u kojima on diže utege pred ogledalom i sređuje se za spoj obrezujući škarama stidne dlake u krupnom planu, Frankie je stalno skriven u vlastitoj čahuri.

Dostatnu dozu finog queera ponudio je i Nadir Mokneche čiji je genijalni »Viva Lalgerie« prikazan na davno ugaslom riječkom Festivalu mediteranskog filma. U autorovu najnovijem komadu »Lola Pater« neodoljiva Fany Ardant glumi transrodnu instruktoricu trbušnog plesa koja se suočava s otuđenim sinom koji ne može tolerirati njenu transformaciju. Iako je Farid postao Lola, ona će za njega uvijek ostati »pater« (otac). Otud i simbolika njena prezimena. Iako autorova humana i dirljiva priča o ljubavi i prihvaćanju preferira sretne završetke.